Straatpastor Max Paans en Nathalie Schagen van Netwerk DAK blikken terug op een bijeenkomst die indruk maakte. “Door de persoonlijke verhalen werd dakloosheid ineens veel meer dan een beleidsvraagstuk,” vertelt Nathalie. “Op de een of andere manier werd ieder raadslid geraakt.”

Een eerlijk beeld van dakloosheid

“We werden door de gemeenteraad van Ede uitgenodigd om hen bij te praten over dakloosheid,” vertelt Nathalie. “Hoe we dat zouden invullen, mochten we zelf bepalen. We wilden een eerlijk beeld laten zien van dakloosheid: informeren zonder ergens van te willen overtuigen.

Dakloosheid is veel meer dan mensen die zichzelf niet kunnen redden en daarom bij de gemeente aankloppen. Achter iedere situatie zit een levensverhaal dat gemeenten vaak weinig te zien krijgen.”

Om dat perspectief zichtbaar te maken, nodigden Max en Nathalie vertegenwoordigers uit van verschillende organisaties uit het hele land.

“Iedereen bracht zijn of haar eigen ervaring mee,” vertelt Nathalie. “Straatpastor Charissa uit Lelystad vertelde over haar dagelijkse praktijk, terwijl Martijn van de Pauluskerk meer inging op de maatschappelijke en politieke context. Max sloot af met zijn persoonlijke verhaal. Daardoor kwam het onderwerp heel dichtbij.”

Ruimte voor een open gesprek

Max: “We hebben bewust mensen uitgenodigd die geen directe relatie hebben met de gemeente Ede. Dat vonden we belangrijk, omdat je dan een eerlijk verhaal krijgt zonder politieke lading of subsidiegerelateerde belangen.”

Volgens hem levert dat een ander soort gesprek op.

“Organisaties die afhankelijk zijn van gemeentelijke subsidies zullen niet snel kritisch zijn op gemeentelijk beleid. Door mensen van buiten de gemeente uit te nodigen, ontstond ruimte voor een open gesprek over waar mensen in de praktijk tegenaan lopen en welke rol de gemeente daarin speelt.”

Nathalie vult aan: “We hebben vooraf afgesproken dat ieder raadslid welkom was, maar dat de bijeenkomst geen politiek debat zou worden. Dat betekende niet dat er geen ruimte was voor kritische vragen.

Een raadslid vroeg bijvoorbeeld: ‘Heeft het geen aanzuigende werking wanneer je meer opvangplekken openstelt?’ Martijn kon direct uitleggen dat daar geen wetenschappelijk bewijs voor is. Mensen die opvang nodig hebben, hebben recht op voldoende beschikbare plekken.”

Iedereen sprak vanuit zijn eigen kracht

Pas achteraf realiseerde Nathalie zich hoe bijzonder de bijeenkomst was.

“Dit was een mooi voorbeeld van hoe je een gemeenteraad kunt informeren vanuit het netwerk. Iedereen stond in zijn eigen kracht. Iedereen deelde zijn verhaal vanuit zijn eigen expertise en ervaring en kon daardoor de boodschap goed overbrengen.

Op de een of andere manier werd ieder raadslid geraakt. We hebben nu warm contact binnen de raad. Als raadsleden iets willen weten over dakloosheid, weten ze Max inmiddels goed te vinden.”

Van noodhulp naar ontwikkelhulp

Tijdens de bijeenkomst pleitte Max voor een beweging van noodhulp naar ontwikkelhulp.

“We zijn heel goed in noodhulp: eten verstrekken, dagopvang organiseren, slaapzakken regelen. Dat is waardevol en noodzakelijk. Maar vaak ontbreekt een langetermijnvisie. De kernvraag zou moeten zijn: wat heeft iemand nodig om weer verder te kunnen met zijn of haar leven?

Daar is maatwerk voor nodig. Geen grote algemene oplossingen, maar per persoon kijken wat nodig is.”

Dat vraagt volgens hem om een andere manier van denken.

“Noodhulp geven is relatief eenvoudig. Je ziet direct resultaat. Ontwikkelingsgericht werken vraagt geduld. Zelf heb ik die verandering ook moeten doormaken.

Ik begeleid bijvoorbeeld iemand al ongeveer twaalf jaar. Pas nu komt hij op het punt dat hij stappen zet richting werk en zelfstandigheid. Dat laat zien hoe lang zulke processen soms duren. Kun je naast iemand blijven lopen zonder direct resultaat te verwachten?

Dat blijft lastig. Je regelt van alles en vervolgens komt iemand niet opdagen. Natuurlijk is dat frustrerend, maar je moet het blijven proberen.”

Verandering kost tijd

Diezelfde lange adem is volgens Max nodig wanneer je een visie binnen een gemeenteraad wilt veranderen.

“We hebben nu een nieuwe gemeenteraad en vier jaar de tijd om die visie stap voor stap te beïnvloeden. Dat gaat niet met grote sprongen. Het zijn kleine bewegingen die uiteindelijk verschil maken.”

Waarom gemeenten het verschil maken

Waarom is een goede relatie tussen inloophuizen, straatpastores en gemeenten zo belangrijk?

“Veel landelijke wetgeving wordt lokaal ingevuld,” legt Nathalie uit. “Er zijn veel thema’s waarop we in de praktijk zien dat het misgaat en waarover we vanuit onze ervaring graag willen meedenken.

Neem de winterkouderegeling. Die is landelijk geregeld, maar gemeenten bepalen zelf hoeveel bedden beschikbaar zijn en bij welke temperaturen de regeling wordt opengesteld.

Of kijk naar de volkshuisvesting. Er is landelijke wetgeving, maar gemeenten hebben invloed om te bepalen wie urgentie krijgt, bijvoorbeeld, of zij kunnen uitzonderingen maken voor de kostendelersnorm, als dit tot onrechtbaardige situaties leidt. Dus binnen de landelijke wetgeving zit ruimte. Daar zouden gesprekken tussen beleidsmedewerkers en praktijk het verschil kunnen maken.”

Volgens Nathalie laat de bijeenkomst zien waarom contact met gemeenten zo belangrijk is.

“Juist omdat gemeenten veel ruimte hebben om landelijke regels lokaal in te vullen, maakt het verschil wanneer bestuurders weten wat er in de praktijk gebeurt. Als je elkaar kent en het gesprek blijft voeren, ontstaat er ruimte voor betere keuzes.”

Nathalie concludeert: “Deze bijeenkomst was een eerste stap om de gemeente te voeden met informatie en met ervaringen. Straatpastores zien en horen dagelijks waar regels niet passen voor de mensen voor wie ze gemaakt zijn. Gemeenten hebben zo’n kritische blik nodig om tot beter beleid te komen. Dit is even wennen voor zowel gemeenten als voor pastores, maar daar ligt een enorme kans.”

Wil je ook stappen zetten om met de gemeente in gesprek te komen? Nathalie van Schagen biedt vanuit Netwerk DAK persoonlijke begeleiding (eenmalig of meerdere sessies) rondom belangenbehartiging. Neem contact met haar op via nathalievanschagen@netwerkdak.nl of 06 24 11 43 62.