Meer dan een dak

Deze uitgave van Netwerk DAK geeft een uniek inzicht in het werk van inloophuizen, buurtpastoraat en straatpastoraat. Met deze uitgave uit 2017 wil Netwerk DAK de aangesloten organisaties uitdagen om na te denken over hun positie en over hun toekomst Lees meer…

Meer dan een dak. Laagdrempelige presentie voor kwetsbare burgers. Een uitgave van Netwerk DAK.
Dit boek geeft een uniek inzicht in het werk dat inloophuizen, buurtpastoraat en straatpastoraat verrichten voor en met mensen die (tijdelijk) een steuntje in de rug kunnen gebruiken, die behoefte hebben aan een luisterend oor, aan praktische hulp of een plek om op verhaal te komen. Meer dan honderd organisaties met een christelijke achtergrond geven in steden, buurten en dorpen onvoorwaardelijke aandacht en laagdrempelige hulp aan mensen die – tijdelijk – een steuntje in de rug kunnen gebruiken:

omdat ze eenzaam zijn, met armoede te maken hebben, thuisloos zijn of zich om andere redenen uitgesloten voelen of de weg in onze maatschappij niet (meer) kunnen vinden. Vanuit kleinschalige huiskamerprojecten, grotere inloopvoorzieningen en het buurt- en straatpastoraat werken circa 150 beroepskrachten en meer dan 5000 vrijwilligers aan ontmoeting tussen mensen, worden groepen en gemeenschappen verbonden, wordt kwetsbare mensen een luisterend oor geboden en gelegenheid gegeven om op verhaal te komen.

Werkend vanuit de presentiebenadering en vergelijkbare methodieken geven deze werkplekken daarmee betekenisaan het samenleven in wijken, bereiken ze met trouwe en betrouwbare aandacht mensen die vaak uit beeld zijn bij reguliere instanties en vormen ze stevige schakels tussen informele en formele zorg. Deze publicatie geeft een uniek overzicht van dit werkveld. Ze biedt inzicht in de uitgangspunten en de praktijk van dit werk, dat vaak in stilte gedaan wordt, belicht knelpunten en verkent kansen.

Meer dan een dak is interessant voor bestuurders, beroepskrachten en vrijwilligers die vanuit kerken en andere levensbeschouwelijk geïnspireerde organisaties, nieuwe burgerinitiatieven in wijken, zorg- en welzijnsorganisaties, (sociale) wijkteams of gemeenten zoeken naar manieren om verbindingen in de samenleving te verstevigen en kwetsbare mensen de noodzakelijke, nabije aandacht en ondersteuning te verlenen. Auteurs: Maarten Davelaar, Helma Hurkens, Jan van Opstal

Spiritualiteit ligt op straat

Anne Bolhuis onderzocht de motivatie van straatpastores. 'Er zijn voor de ander, dat is waar het om gaat'. 'Wat straatpastores ten diepste raakt, valt niet snel te vangen, maar duidelijk is wel dat zij zich focussen op de samenleving en op de wereld. Ze zeggen dat onze maatschappij verhardt.' Lees meer…

Anne Bolhuis groeide op in een rooms-katholiek dorp. Ze waren daar het enige protestantse gezin. “Ik was een vroom kind en had veel belangstelling voor religie. De Bijbelverhalen vond ik fantastisch. Maar ik mocht geen communie doen zoals mijn klasgenoten. Er is over onderhandeld maar het mocht echt niet. Dat vond ik vanuit een kinderlijke verongelijktheid oneerlijk, want ik vond mezelf veel vromer dan zij. Wij gingen elke zondag tweemaal naar de kerk, zij nooit. Het riep bij mij de vraag op: waar gaat het geloof nu eigenlijk over?

Wat betekent het als je zegt dat je christen bent? Welk handelen koppel je daaraan? In mijn kerk werd veel gesproken over barmhartigheid en solidariteit. Iedereen mocht er zijn, maar voor mijn gevoel bleef het te veel binnen de kerkmuren. Toen ik ging studeren, ben ik gestopt met naar de kerk gaan. Ik koos wel voor een theologiestudie. Iemand tipte me dat er in mijn toenmalige woonplaats Nijmegen, een straatpastor was, een inloophuis en een muziekgroep voor dak- en thuisloze jongeren. Was dat niets voor mij? Dat heb ik toen gedaan.

Voor de zondagsviering daar zorgde ik voor de koffie en was ik een luisterend oor. Het was een bont gezelschap van mensen die er zomaar waren: dakloze Gerard, de wijkagent, een Pool, een betrokken huismoeder, noem maar op.Op zomaar een zondag was er een gewone viering, niks speciaals. Er werden kaarsen aangestoken, mooie woorden gesproken en voorbeden gedaan. Plotseling kreeg ik het gevoel: nu zijn we echt samen, dit is mijn kerk.

Wat hier gebeurt, is voor mij de essentie van mijn persoonlijke geloof, van christelijk zijn, maar vooral van religieus zijn. Het zoeken naar verbinding zie ik namelijk als kern van mijn persoonlijke levensovertuiging. Verbinding met God, maar ook met de ander of met elkaar, om dan te ervaren wat er gebeurt en wat er ontstaat. Het allerliefst wil ik in mijn leven uitdrukking geven aan deze zoektocht.
Lees het hele interview met Anne Bolhuis op De Bezieling.

Almachtig kwetsbaar

De artikelen uit missionaire hoek laten zien dat ‘presentie’ meer is dan een werkmethode. Reflectie en mooie verhalen uit de praktijk, geschreven door praktijk mensen en theologen in 2006.

Literatuurbericht Diaconie

Wil je een selectie van publicaties op het terrein van het diaconaat vanaf 2010 tot ongeveer midden 2016, kijk dan bij Handelingen, tijdschrift voor praktische theologie en religiewetenschap. Niet alleen wetenschappelijke publicaties komen aan de orde, ook uitgaven voor een breed publiek. De literatuurberichten werden geschreven door Herman Noordegraaf.’

Geloven in de buurt

Buurtpastores Marieke Sillevis Smitt en Titus Schlatmann trekken op met mensen uit de buurt. Dit is een bundel met columns die zij in 2004 tot 2008 schreven over hun presentie in twee Utrechtse wijken. Lees meer…

Spelen met kinderen tussen de flats van Kanaleneiland. Een busreisje naar Volendam met de buurtbewoners uit Rivierenwijk. Aanschuiven bij een Ifthar-maaltijd, meehelpen met het maken van een wijkkrant, een uithuilschouder bieden aan iemand die zijn geliefde kwijtraakte.
Samengevat: optrekken met mensen uit de buurt. Dat doen Marieke Sillevis Smitt en Titus Schlatmann in Utrecht beroepsmatig. Ze zijn beiden buurtpastor.

Hij katholiek, zij protestant. In verschillende stadsdelen, maar met als grootste gemene deler dat zij er zijn voor de mensen in de wijk. Op straat, in buurthuizen, in woonkamers, op pleinen, in parken – gewoon op de plekken, die zich lenen voor ontmoeting. Godzijdank ontdekken zij daar, temidden van alle spanningen en ongerijmdheden, prachtige mensen die op hoopgevende wijze hun zoektocht naar geluk tonen.

Geloven in de buurt, over buurtpastoraat, Marieke Sillevis Smitt, en Titus Schlatmann, Van der Ros communicatie, 2009, 124 pp., ISBN 9789081284929.

Oog in Oog

In een maatschappij met toenemende sociale verschillen bouwen reli-professionals aan verbinding. Binnen de exposurebenadering vormt geloof een productieve krachtbron binnen het publieke domein. In dit proefschrift uit 2017 onderzoekt Rob van Waarde hoe dat werkt. Lees meer…

Wat kunnen geloof en gelovigen bijdragen aan verbinding en vitalisering in onze maatschappij? In zogenoemde achterstandswijken slagen pastores, jongerenwerkers en inloophuiscoördinatoren erin om verbindingen te leggen over religieuze en sociale grenzen heen. De door hen ontwikkelde exposurebenadering draagt bij aan een groei in zelfachting en agency van bewoners, verdieping van de spiritualiteit en professionele identiteit van beroepskrachten en vorming van wederkerige (geloofs-)gemeenschappen. Exposure is een leerproces waarin mensen zich blootstellen aan de leefomstandigheden en levens van bewoners in achterstandswijken.
Binnen de exposurebenadering vormt geloof op een onbedreigende manier een productieve krachtbron binnen het publieke domein. Exposure is daarom niet alleen van belang binnen pastoraal, missionair en diakonaal werk, maar ook voor professionals in niet-religieuze werksoorten.
De heilzame veranderingen bij bewoners, bij beroepskrachten en in gemeenschappen blijken te worden gedragen door een diepgaande spiritualiteit. Met behulp van onder meer de iconentheologie wordt het belang duidelijk van zintuiglijke waarneming en interactie bij deze heilzame veranderingen. Bij bewoners én beroepskrachten wordt het verlangen gewekt naar een humaner bestaan. In de manier waarop zij elkaar zien en door elkaar gezien worden, kunnen zij de veranderende kracht ervaren die in de joods-christelijke traditie wordt aangeduid als God. De confrontaties door de onderlinge verschillen hoeven niet vermeden te worden. Juist daar kunnen mensen herontdekken dat zij elkaar gegeven zijn: mensen kunnen oog in oog komen te staan.

Lees hier de recensie van Erik Borgman in De Bezieling.

Rob van Waarde is theoloog en scheikundige. Hij voerde zijn promotie-onderzoek uit aan de PTHu in Amsterdam en is tudentenpastor in Leiden. Daarvoor werkte hij als buurtpastor in de wijk Lombardijen en Rotterdam-Zuid. Samen met Titus Schlatmann schreef hij ‘Zo wordt het spel gespeeld, over empowerment en gemeenschapsvorming’.

Als aan de keukentafel

Marchien Timmerman onderzocht het werk en de vragen van vrijwilligers in 5 inloophuizen die staan in een lange traditie van missionaire presentie. Dit boek uit 2015 bevat nuttige aanbevelingen voor hen die vrijwilligers begeleiden.

Zo wordt het spel gespeeld

Hoe kunnen er betekenisvolle plekken groeien in de stadswijk, die ook gestigmatiseerde mensen in sluiten? Hoe groeit daar eigen kracht in een eigen sfeer van een inloophuis? Dit boek uit 2012 werd geschreven vanuit de praktijk. Lees meer…

Het boek is nog steeds actueel vanwege de relectie op ‘gemeenschap’, ‘liederschap’.