Netwerk DAK - Door Aandacht Kracht
 
25 jaar buurtpastor Maastricht

25 jaar buurtpastor in het Wittevrouwenveld Maastricht, Gabriella de Keukeleire, Boekenplan, 2012, 255 pp., ISBN 978 90 8666 274 6.

Citaat

“Deze pastorale ‘presentie’-benaderingswijze kan ’t Vrouweveld blijvend onderscheiden van andere initiatieven in de wijk, mede omdat wij zoeken naar een manier van werken waarbij ook God ter sprake komt en zichtbaar benoemd wordt in de alledaagsheid van mensen. Jezus van Nazareth, die bijzondere man van God, is hierbij een blijvende bron van inspiratie.”, blz. 235

“Ik zie ’t Vrouwenveld steeds verder evolueren in de richting van een herberg

waar velen zich thuis kunnen weten om te leren
waar velen zich thuis kunnen weten om in volle vertrouwen
hun verhalen te vertellen
en naar elkaar te luisteren

waar ook mensen uit een andere cultuur
en een andere godsdienst
elkaar kunnen blijven ontmoeten
om te ontdekken wat hen verbindt
maar ook wat hen scheidt
met elkaar in dialoog kunnen gaan

waar velen elkaar kunnen blijven treffen aan de keukentafel
waar – het leven is zoals het is –
het verdriet en de pijn van het leven
delen
ook lachen en zingen
samen eten en het leven vieren

een kaars branden
waar velen kunnen bidden ook
over de grenzen van alle religies heen
als vrouwen en mannen
op zoek naar die ene God

Ik hoop dat buurtpastoraat ’t Vrouweveld ook in de toekomst  ‘present’ zal blijven in Wittevrouwenveld, dichtbij alle buurtbewoners, vooral bij de meest kwetsbaren, of ze nu christen, moslim zijn of een andere levensovertuiging hebben.” Blz. 235.

 

Recensie: 25 jaar buurtpastor in Maastricht, werken vanuit het hart

Het Wittevrouwenveld is zo'n typische volkswijk. Aan het begin van de vorige eeuw gebouwd voor arbeiders die werkzaam waren in de opkomende industrieën van Maastricht. Een plek waar betere sociale voorzieningen waren, waar meer ruimte was, waren huizen kwamen met oog voor de hygiëne. In deze nieuwbouwwijk werd ook een parochie gesticht. Waar de pastoor destijds met veel missionair elan, te midden van de mensen, pastoraal aanwezig wilde zijn. Maar net zoals in veel van deze parochies in volkswijken ging het missionaire elan in de jaren zestig er snel van af. Ook het pastoraat in het Wittevrouwenveld ontwikkelde zich tot een pastoraat in de kerk voor een minderheid. Waarbij de aandacht m.n. lag bij kerkelijk betrokkenen.
In de jaren negentig stelde de toenmalige pastoor zich de vraag; 'hoe kan een parochie in deze wijken weer opnieuw dat missionaire elan van weleer oppakken'. Hij zag dat mensen in deze wijken weliswaar onkerkelijk waren, maar bepaald niet ongelovig. En dat pastoraat, dat aandacht heeft voor de levensverhalen van mensen en aansluit bij het geloof van de mensen in deze wijken, ook van grote betekenis kan zijn voor alle mensen. Door zo breed aanwezig te zijn in de leefwereld van mensen was dat missionaire elan van weleer ook weer duidelijk aanwezig. Vandaar de toenmalige pastoor H.Bovend'eerdt duidelijk inspeelde op de maatschappelijke ontwikkelingen. Hij schiep ruimte voor een andere kijk op het pastoraat.
Zo ontstond in deze volkswijk, die inmiddels ook steeds meer mensen vanuit andere culturen en religies huisvesten, een nieuwe missionaire plek. Een huis van ontmoeting, waar Gabriëlla de Keukelaire als missionair-diaconaal werkster, vanaf het begin uitdrukkelijk mee verbonden was.

Verbondenheid met de wijk
Onlangs werd bij het bereiken van haar pensioengerechtigde leeftijd zeer breed afscheid genomen van deze bijzondere pastoraal werkster. In de afgelopen 25 jaar heeft zij op een voor haar tekenende wijze inhoud weten te geven aan de missionair-diaconale opdracht die zij eind jaren tachtig van het toenmalige bestuur ontvangen had. Met vallen en opstaan heeft zij aan deze pastorale opdracht, om bij mensen in de wijk nabij te zijn, inhoud weten te geven. Bij het afscheid was ook duidelijk merkbaar hoe zij verbonden was met de wijk, met mensen vanuit vele en totaal verschillende culturen. Maar m.n. bij de vele vrouwen die in deze volkswijk hun thuis gevonden hebben.
Gabriëlla was eigenlijk een verbindingsvrouw tussen mensen. Werkend vanuit de methodiek van presentie was zij aanwezig tussen mensen. Luisterde zij naar de levensverhalen. Was zij aanwezig bij diepte en hoogtepunten van mensen in de wijk. Zo gaf zij inhoud aan haar pastorale opdracht, om het verhaal van naastenliefde, van betrokkenheid bij en met mensen gestalte te geven. Ongeacht de maatschappelijke, religieuze en culturele achtergronden had zij oor en oog voor allen die bij haar aanklopten. De deur van 't Vrouweveld aan de Burgemeester van Oppenstraat stond altijd en voor iedereen open. Zo werd dit huis in de afgelopen jaren een huis van ontmoeting. Een wijkplek waar mensen, maar m.n. vrouwen, tot hun recht konden komen. Waar verhalen uit verschillende tradities aan elkaar verteld werden. Waar gedanst en geleerd, maar meer nog, met elkaar geleefd werd.
Ter gelegenheid van haar afscheid heeft Gabriëlla haar werk en de ontwikkelingen in het buurtpastoraat op schrift gesteld; '25 jaar buurtpastor in het Wittevrouwenveld Maastricht'. Een bijzonder boek waarin zij aangeeft welke betekenis deze werkplek voor haar gehad heeft. Hoe zij zelf als vrouw en als theologe in totaal andere wereld terecht kwam en daar leerde van de mensen die zij ontmoette.

Ontsluieren
Zij omschrijft het als een ontdekkingsreis. Waarbij zij zich sterk bewust was dat zij uit een andere wereld kwam, met een andere cultuur en een andere taal. Maar door de vrouwen uit de wijk werd ze uitgedaagd om haar 'cultuur' te ontsluieren. Om etiketten weg te laten en te zien wat is en dat te benoemen als een heel eigen, waardevolle cultuur. Ze omschrijft hoe ze als mens verder gegroeid is en gevormd wordt door de verhalen van mensen, door de ervaringen in haar werk. Zo plaats zij al deze verhalen in haar eigen levensgeschiedenis. Laat zij zien wat het voor een pastor betekent om vanuit de methodiek van presentie te werken in een missionaire en diaconale context. Ze laat zien wat het met jou als mens doet. Dat levensverhalen deel gaan uitmaken van je eigen leven. Ze beschrijft uitgebreid haar eigen groei- en levensproces in het werk als buurtpastor in het Wittevrouwenveld vanuit de methodiek van presentie.

Werken vanuit die presentie
In de Dominicaanse traditie was de uitdrukking ontstaan; Presence au Monde, presence á Dieu. Een motto dat m.n. door de priester-arbeiders in Frankrijk gehuldigd werd in hun werk en leven. Vanuit deze gedachten deelden zij hun leven met de mensen aan de lopende band in de fabrieken en het leven in de buurten waar zij woonden. Met in eerste instantie als doel om de arbeidersbevolking terug te winnen voor de Katholieke kerk. Maar naarmate de priesters zich meer lieten ontvangen in de werk- en leefwereld van de arbeiders verschoof ook hun engagement. In Nederland is deze methodiek van werken o.a. ook toegepast in verschillende steden waar het wijk- en buurtpastoraat ontwikkeld werd. Op deze plekken verbonden missionair-diaconale werkers zich met de levensverhalen van buurt- en wijkbewoners in m.n. sociaal zwakkere en kwetsbare wijken. Prof.dr. Andries Baart heeft e.e.a. helder onder woorden gebracht en theoretisch onderbouwd in zijn 'theorie van de presentie'. Gabriëlla laat in haar boek nu zien wat dat voor haar betekend heeft. Hoe zij zich heeft laten ontvangen in deze wereld.

Tegennatuurlijk
Dit zich laten ontvangen is een haast tegennatuurlijke beweging. Wij zijn gewend actief ons ergens mee te bemoeien, uitgaande van b.v. onze nobele doelen: de verheffing van het volk, of de verkondiging van het Evangelie. Maar in het werken vanuit de presentiegedachten is dat anders. Gabrielle beschrijft hoe zich heeft laten leiden door de verhalen van mensen. Hoe zij in de eerste plaats een houding ontwikkeld heeft van zich laten ontvangen. Het lijkt heel passief. Maar de ervaring leert dat het aanleren van deze houding, deze houding veel energie kost en zeer vermoeiend is. Zij beschrijft wat zij ontdekte, dat zij een heleboel moesten afleren en dat zij geconfronteerd werd met haar eigen biografie en haar afkomst, haar socialisatie. Maar ze laat ook zien dat zij op meerdere momenten zichzelf tegenkwam. Ze ontdekte dat zij grotere doelen en mooiere opvattingen had, maar dat die niet aansloten bij de leefwereld van de mensen waarmee ze werkte. Zij omschrijft deze ontdekkingen als een refrein in haar leven, in een prachtige volzin 'dat gaat door mijn hart'.

Zo beschrijft zij dat zij in haar werk regelmatig andere werkelijkheden binnentrad. Dat zij op vele momenten deelgenoot mocht worden van de leefwereld van de mensen en vooral van vrouwen in het Wittevrouwenveld.

Gabriëlla is zo haar beroepsmatige weg gegaan. Met prachtige teksten heeft zij haar mensen deelgenoot gemaakt van deze weg door haar leven. Haar werken in deze tijd van zoeken naar toekomst en houvast in een wereld die, zeker in deze Maastrichtse volkswijk, verscheurd lijkt door de jarenlange sloop- en bouwwerkzaamheden. Door renovatie en vernieuwing. Door verdeeldheid in de samenleving.
Door haar aangrijpende gedichten heeft zij het fragiele in omgang met de vrouwen gezocht en vastgehouden. Met haar boek heeft zij de presentiebenadering op een ontroerende wijze verdiept en verrijkt. Het is door haar hart gegaan!

Hub Vossen
Stafmedewerker Dienst Kerk en Samenleving

terug
 
 
In Beeld
Activiteiten bij de inloop
meer
 
Wat doet Netwerk DAK?
meer
 
Ons werk wordt mede mogelijk gemaakt door